Jakie są najnowsze informacje na temat negocjacji irańsko-amerykańskich mających na celu zakończenie wojny?

Iran i Stany Zjednoczone w poniedziałek zbagatelizowały szanse na rychły przełom w trwającej trzy miesiące wojnie. Sekretarz stanu USA Marco Rubio stwierdził, że Waszyngton albo osiągnie dobre porozumienie z Iranem, albo poradzi sobie z nim „w inny sposób”.

Rubio powiedział reporterom w Nowym Delhi, że Stany Zjednoczone dadzą dyplomacji wszelkie możliwe szanse na sukces, zanim zwrócą się ku „alternatywom”, po tym jak prezydent USA Donald Trump powiedział w niedzielę, że poinstruował swoich przedstawicieli, aby nie spieszyli się z zawieraniem jakiegokolwiek porozumienia z Iranem.

Rubio dodał, że na stole leży „bardzo poważna oferta” dotycząca możliwości ponownego otwarcia cieśniny przez Iran i podjęcia rzeczywistych, znaczących i ograniczonych czasowo negocjacji w sprawie programu nuklearnego, wyrażając nadzieję, że uda się osiągnąć porozumienie.

Tymczasem rzecznik irańskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Esmail Baghaei powiedział w poniedziałek, że Iran prowadzi negocjacje mające na celu zakończenie wojny, lecz na razie nie omawia kwestii nuklearnych.

Baghaei dodał, że osiągnięto ogólne ramy, ale nikt nie może powiedzieć, że porozumienie między Stanami Zjednoczonymi a Iranem jest bliskie. Wyjaśnił, że potencjalne memorandum o porozumieniu nie zawiera szczegółowych informacji dotyczących zarządzania Cieśniną Ormuz, która podlega nadzorowi państw kontrolujących ją.

Trump napisał w niedzielę na swojej platformie Truth Social, że blokada nałożona przez Stany Zjednoczone na irańskie statki w Cieśninie Ormuz pozostanie „w pełni obowiązująca do czasu osiągnięcia, zatwierdzenia i podpisania porozumienia”.

Dodał: „Obie strony powinny dać sobie czas na osiągnięcie właściwego porozumienia”.

Ceny ropy spadły w poniedziałek o 5% do najniższego poziomu od dwóch tygodni, wskutek rosnącego optymizmu, że Stany Zjednoczone i Iran mogą być bliskie zawarcia porozumienia pokojowego.

Punkty sporne

Trump wzbudził oczekiwania w sobotę, mówiąc, że Waszyngton i Teheran „w dużej mierze wynegocjowały” memorandum o porozumieniu w sprawie porozumienia pokojowego, które ponownie otworzy Cieśninę Ormuz.

Rzecznik irańskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych powiedział w poniedziałek, że Iran nie będzie pobierał opłat za tranzyt przez ten kluczowy szlak wodny, ale dodał, że „naturalne jest, że świadczone usługi wiążą się z kosztami”.

Przed wybuchem konfliktu przez cieśninę przesyłano jedną piątą światowych dostaw ropy naftowej i skroplonego gazu ziemnego.

Pomiędzy obiema stronami utrzymują się rozbieżności w kilku złożonych kwestiach, w tym irańskich ambicjach nuklearnych, wojnie Izraela w Libanie ze wspieraną przez Iran milicją Hezbollah, a także żądaniach Teheranu dotyczących złagodzenia sankcji i uwolnienia dziesiątek miliardów dolarów z dochodów z irańskiej ropy naftowej zamrożonych w zagranicznych bankach.

Starszy urzędnik administracji Trumpa, wypowiadając się anonimowo, ujawnił ogólny zarys kwestii będących przedmiotem negocjacji.

Urzędnik powiedział, że Iran zgodził się „w zasadzie” na ponowne otwarcie Cieśniny Ormuz w zamian za zniesienie blokady morskiej przez Stany Zjednoczone i pozbycie się przez Iran swoich zapasów wysoko wzbogaconego uranu.

Dodał, że Stany Zjednoczone uważają, iż irański Najwyższy Przywódca ajatollah Modżtaba Chamenei zatwierdził ogólne ramy porozumienia.

Urzędnik odrzucił twierdzenia, jakoby Iran nie zgodził się pozbyć swoich zapasów wysoko wzbogaconego uranu, stwierdzając: „Problem polega na tym, w jaki sposób zostanie to wdrożone”.

Drugi wysoki rangą urzędnik USA powiedział w niedzielę, że proponowane ramy dają negocjatorom 60-dniowy termin na osiągnięcie ostatecznego porozumienia.

Irańskie źródła poinformowały wcześniej agencję Reuters, że w nadchodzących etapach możliwe będzie znalezienie „praktycznych formuł” rozwiązania sporu o zapasy wysoko wzbogaconego uranu, w tym obniżenie poziomów wzbogacania pod nadzorem Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej ONZ.

Kruchy rozejm

Iran od dawna zaprzecza oskarżeniom USA i Izraela, jakoby dążył do zdobycia broni jądrowej, utrzymując, że ma prawo wzbogacać uran na potrzeby cywilne, choć osiągnięte poziomy wzbogacenia znacznie przekraczają te niezbędne do wytwarzania energii.

Popularność Trumpa ucierpiała z powodu wpływu wojny na ceny energii w Stanach Zjednoczonych, a jednocześnie Kongres naciskał na niego, by ograniczył swoje uprawnienia wojenne. W rezultacie wielokrotnie mówił o możliwości osiągnięcia porozumienia kończącego konflikt, który rozpoczął się 28 lutego atakiem Stanów Zjednoczonych i Izraela.

Od początku kwietnia obowiązuje kruchy rozejm.

Odpowiadając na krytykę sposobu, w jaki prowadził negocjacje, oraz gotowości do ustępstw wobec Iranu, Trump powiedział: „Jeśli zawrę umowę z Iranem, będzie to dobra i właściwa umowa... więc nie słuchajcie przegranych, którzy krytykują coś, o czym nie mają pojęcia”.

Każde porozumienie wzmacniające obecny kruchy rozejm przyniosłoby pewną ulgę rynkom, jednak nie zakończyłoby natychmiast światowego kryzysu energetycznego, który doprowadził do wzrostu cen paliwa, nawozów i żywności.

Amerykańsko-izraelska kampania bombardowań Iranu pochłonęła tysiące ofiar w Iranie, zanim została zawieszona na początku kwietnia. Izrael również zabił tysiące osób i zmusił setki tysięcy do opuszczenia domów w Libanie podczas kampanii przeciwko Hezbollahowi. Tymczasem irańskie ataki na Izrael i sąsiednie kraje Zatoki Perskiej pochłonęły dziesiątki ofiar śmiertelnych.